Γράφει ο Πέτρος Σαββίδης
Με πρωτοβουλία του συλλόγου «33η Μοίρα Καταδρομών 1974 Πέλαπαϊς», και σε συνεργασία με τη Διοίκηση Καταδρομών του ΓΕΕΦ και την 33 Μοίρα Καταδρομών, πραγματοποιήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου στη σημερινή έδρα της Μοίρας, στο Στρατόπεδο «Αντιστράτηγου Γεώργιου Κατσάνη» στην περιοχή Σταυροβουνίου, το καθιερωμένο Ετήσιο Εθνικό Μνημόσυνο των 72 πεσόντων και αγνοουμένων της Μοίρας κατά τις επιχειρήσεις απόκρουσης της τουρκικής εισβολής το 1974. Εκ μέρους της πολιτείας παρευρέθηκε ο Υφυπουργός Μετανάστευσης Δρ. Νικόλαος Α. Ιωαννίδης, έφεδρος Υπολοχαγός ΚΔ, ενώ από το ΓΕΕΦ ο Υπαρχηγός Αντιστράτηγος Νεόφυτος Παχουλίδης. Στην τελετή παρευρέθηκαν πολλοί επιζώντες καταδρομείς που υπηρετούσαν στην Μοίρα το 1974 καθώς και δεκάδες μέλη των οικογενειών των πεσόντων και αγνοουμένων.
Μετά την καθιερωμένη επιμνημόσυνη δέηση, ακολούθησαν σύντομες ομιλίες, εκ μέρους των οικογενειών τους, από τον εγγονό του αείμνηστου Γεώργιου Κατσάνη και την κόρη του αείμνηστου Νικόλαου Κατούντα, χαιρετισμός από τον Υπαρχηγό ΓΕΕΦ, σύντομες ομιλίες από άλλους ομιλητές και η κύρια ομιλία από τον Διοικητή Καταδρομών. Ακολούθησε ονομαστικό προσκλητήριο πεσόντων και αγνοουμένων και η κατάθεση στεφάνων στο μνημείο της Μοίρας.
Ακολουθεί η ομιλία του Διοικητή Καταδρομών Συνταγματάρχη Ιάκωβου Παπέττα:
«Σας καλωσορίζω σήμερα στην παρούσα Έδρα της Μονάδας στο Σταυρουβούνι. Την 24η Σεπτεμβρίου 2026 συμπληρώθηκαν 52 χρόνια από την τελική μεταστάθμευση της Μονάδας στην παρούσα θέση της κάτω από το Αγιασμένο Μοναστήρι του Σταυροβουνίου. Ως Έδρα της Μονάδας εμείς θα θεωρούμε πάντα το Στρατόπεδο «Λοχία Λιβέρδου Ανδρέα» στο κατεχόμενο Μπέλαπαϊς.
Την 27η Σεπτεμβρίου 2009, πριν ακριβώς 17 χρόνια μια ομάδα 6 Καταδρομέων πολεμιστών του 1974 εισηγήθηκε στη Διοίκηση Καταδρομών και στη Διοίκηση της Μονάδας την πραγματοποίηση Μνημόσυνου για τους συναδέλφους τους που έπεσαν ή αγνοούνται συνεπεία των πολεμικών επιχειρήσεων του 1974. Με μοναδικό οδηγό, το χρέος των ζώντων έναντι των Καταδρομέων που πρόσφεραν το πολυτιμότερο αγαθό, την ίδια την ζωή τους για την ελευθερία, η ΔΚΔ/ΓΕΕΦ και η τότε Διοίκηση της 33 ΜΚ συνεργαζόμενη στενά με τους διοργανωτές, τέλεσε το πρώτο μνημόσυνο.
Η Μονάδα σήμερα 17 χρόνια μετά μνημονεύει και πάλι τους 72 πεσόντες και Αγνοουμένους της. Αποδίδουμε τις οφειλόμενες τιμές σε αυτούς που πολέμησαν και θυσιάστηκαν ηρωικά αλλά και σε σας, τους ζώντες, αναγνωρίζοντας ότι και σε σας οφείλεται η τιμή που κληρονόμησε η Μονάδα στα 61 χρόνια από την συγκρότησή της.
Μελετώντας το πολεμικό ημερολόγιο της Μονάδας της περιόδου 1974 διαπιστώνει ο αναγνώστης άμεσα και ξεκάθαρα το υψηλό επίπεδο στην εκπαίδευση, στην πειθαρχία, στο ηθικό, μα κυρίως το απαράμιλλο θάρρος και των ηρωισμό των Αξιωματικών και των Καταδρομέων της Μονάδας.
Στις 20 Ιουλίου 1974, η Κύπρος ξύπνησε μέσα στον πόλεμο. Ο ήχος των αεροπλάνων και των εκρήξεων από τους βομβαρδισμούς αντικατέστησε την καθημερινότητα. Και οι άνδρες της 33ης Μοίρας πήραν τον δρόμο προς την μάχη. Δεν ήξεραν τι θα συναντούσαν. Δεν ήξεραν πόσοι θα επέστρεφαν. Ήξεραν όμως ένα πράγμα: ότι είχαν αποστολή. Και οι Καταδρομείς δεν έμαθαν ποτέ να εγκαταλείπουν την αποστολή τους.
Η 20η Ιουλίου θα βρει την Μονάδα σε 3 διαφορετικούς Χώρους. Στο αεροδρόμιο Λευκωσίας, στο Στρατόπεδο του Εφεδρικού στο ΡΙΚ και τέλος στο Στρατόπεδό της στο Μπέλαπαϊς. Η Μοίρα θα διαταχθεί «πάση θυσία να αφιχθεί στο Στρατόπεδό της μέχρι τις απογευματινές ώρες της ημέρας». Η Μοίρα, αφού θα αφήσει μια μειωμένη Δύναμη στο αεροδρόμιο Λευκωσίας με επικεφαλής τον Ανθυπολοχαγό Κότσαλη Χρίστο, η οποία μαζί με την Α΄ ΜΚ υπερασπίστηκαν στη συνέχεια το αεροδρόμιο Λευκωσίας, θα κινηθεί σε 2 φάλαγγες για το Μπέλαπαϊς.
Η πρώτη με επικεφαλής το Διοικητή της Μονάδας, η οποία παρά την προσβολή της από εχθρικά Α/Φ θα καταφέρει να φτάσει στο Στρατόπεδο αλώβητη. Η δεύτερη με επικεφαλής τον Υποδιοικητή θα προσβληθεί στον Άγιο Επίκτητο από εχθρικά Α/Φ με αποτέλεσμα τον τραυματισμό 13 μελών της και την καταστροφή μέρους των πυρομαχικών της. Θα καταφέρει όμως και αυτή να φτάσει έγκαιρα.
Στις 18.00 της ίδιας ημέρας εκδίδεται η Διαταγή κατάληψης των Πετρομουθίων. Παράλληλα με την 33 ΜΚ θα επιχειρούσαν η 31 ΜΚ στο ύψωμα Κοτζάκαγια, η 32 ΜΚ στην Άσπρη Μούττη και η 34 ΜΚ στο ύψωμα 296. Οι δύο Λόχοι θα επιτεθούν με αιφνιδιασμό και υποστηριζόμενοι από τον Λόχο Υποστηρίξεως θα καταφέρουν περί την 23:45 να καταλάβουν τον Αντικειμενικό Σκοπό τους. Με την επιτυχή κατάληψη η Μονάδα θα αντικαθίστατο από Μονάδα ΠΖ προκειμένου να προχωρήσει. Κανένας όμως δεν εμφανίστηκε.
Έτσι με το πρώτο φως η Μονάδα ξεκίνησε να δέχεται πυρά ευθυτενούς και καμπύλης τροχιάς από το Κάστρο του Αγίου Ιλαρίωνα αλλά και από αεροσκάφη της Τουρκικής Πολεμικής Αεροπορίας. Οι Καταδρομείς φύσει επιθετικό τμήμα, αναγκάζονται τώρα να αμυνθούν. Η στάθμη των πυρομαχικών τους άρχισε να πέφτει. Η Μονάδα συνεχίζει να προβάλλεται από παντού και να μένει εκτεθειμένη σε ένα χώρο όπου η απόκρυψη και η κάλυψη ήταν περιορισμένη. Γύρω στις 09:30 ο Διοικητής της Μονάδας Ταγματάρχης Κατσάνης Γεώργιος διενεργώντας ανιχνευτική ενέργεια θα κτυπηθεί θανάσιμα. Συνέπεια των σφοδρών πυρών δεν θα καταστεί δυνατή η περισυλλογή του. Μαζί του πέφτουν μαχόμενοι άλλοι 2 Αξιωματικοί και 9 Καταδρομείς.
Ήταν φανερό πλέον ότι η Επιχείρηση δεν θα μπορούσε να ολοκληρωθεί. Μέσα σε αυτή την κόλαση πυρός και προκειμένου να μην αποδεκατιστεί η Μονάδα, ο Υποδιοικητής της Μοίρας Λοχαγός Μαντζουράτος Ευάγγελος, τραυματίας και ο ίδιος, αναγκάζεται να διατάξει αυτοδιάλυση και ανασυγκρότηση στο Χώρο Διασπορά της Μονάδας. Η Μοίρα ανασυγκροτείται και το πρωϊνό της 22ας Ιουλίου θα αναλάβει νέα αποστολή. Την εξάλειψη του προγεφυρώματος στον Άγιο Γεώργιο Κερύνειας.
Η Μοίρα με 2 Λόχους, τον 31 ΛΚ του Υπολοχαγού Κατούντα Νικόλαου και τον 33 ΛΚ του Υπολοχαγού Ροκκά Βασίλειου θα κινηθεί από το Γυμναστικό Σύλλογο Πράξανδρο προς το χωριό Άγιος Γεώργιος. Οι ελλιπείς πληροφορίες έφεραν την Μονάδα κοντά στον Τούρκο εισβολέα με οπλισμό και μέσα ανίσχυρα για την υπεροπλία που συνάντησε. Θα ακολουθήσουν στιγμές άφθαστου ηρωισμού, περιφρόνησης του θανάτου, και αυτοθυσία, πληρώνοντας όμως το τίμημα με τεράστιες απώλειες. Διατάζεται αρχικά σύμπτυξη και στη συνέχεια αυτοδιάλυση και ανασυγκρότηση στην Παναγία την Καρκώτισσα. Συνολικά η Μοίρα στις νέες Θερμοπύλες του Ελληνισμού, θα έχει άλλες 59 απώλειες, ήτοι 3 Αξιωματικοί και 56 Καταδρομείς. Μεταξύ των Αξιωματικών και ο Διοικητής του 31 ΛΚ Υπολοχαγός Νικόλαος Κατούντας.
Όταν διαβάζουμε για απώλειες μιας μάχης, βλέπουμε αριθμούς. Αλλά στον πόλεμο δεν υπάρχουν αριθμοί. Υπάρχουν άνθρωποι. Κάθε αριθμός είναι και ένα όνομα. Κάθε όνομα και ένας άνθρωπος. Κάποιος που είχε μάνα και πατέρα. Κάποιος που είχε αδελφό και αδελφή. Κάποιος που είχε σύζυγο και παιδιά. Κάποιος που είχε αγαπημένο πρόσωπο. Κάποιος που μπορεί να είχε πει «θα γυρίσω» και όμως δεν γύρισε ποτέ. Γι΄ αυτό όταν λέμε σήμερα «πεσόντες», πρέπει να θυμόμαστε ότι πίσω από αυτή τη λέξη κρύβεται μια ολόκληρη ζωή.
Και ο πόλεμος συνεχίστηκε. Και η Μοίρα θα βρεθεί στην Τύμπου. Και από εκεί στο Στρατόπεδο του Εφεδρικού. Στις 2 Αυγούστου η Μονάδα θα βρεθεί στη Διάβαση Πανάγρων αποκρούοντας εχθρικές επιθέσεις. Στις 14 Αυγούστου θα μεταβεί στη Διάβαση Αγίας Μαρίνας Σκυλλούρας. Εκεί θα αποκρούσει πολυάριθμές επιθέσεις των Τούρκων χωρίς να υποστεί κάποια απώλεια. Τις πρώτες πρωινές ώρες της 16ης Αυγούστου θα απαγκιστρωθεί επιτυχώς και θα μεταβεί στο χωριό Μένοικο. Από εκεί στο Απλίκι για να καταλήξει τελικά στις 24 Σεπτεμβρίου 1974 στην παρούσα θέση.
Σήμερα συνεχίζουμε συνεπείς στις Παραδόσεις της φυλής μας παραμένοντας πιστοί στον όρκο που δώσαμε για την Πατρίδα μας, έτοιμοι να τιμήσουμε αν χρειαστεί και πάλι τους ηρωικούς προκατόχους μας από τους οποίους αντλούμε έμπνευση, δύναμη και υπομονή. Ας μην ξεχνούμε ότι έχουμε ανοικτούς λογαριασμούς με τον προαιώνιο εχθρό του έθνους.
Σήμερα δεν συγκεντρωθήκαμε απλώς για να μιλήσουμε για μια στρατιωτική Μονάδα. Σήμερα δεν μιλούμε απλώς για την ιστορία. Σήμερα στεκόμαστε ενώπιον της Ιστορίας. Συγκεντρωθήκαμε λοιπόν για να μιλήσουμε για τους Καταδρομείς της 33 ΜΚ. Για νέους ανθρώπους που το καλοκαίρι του 1974 βρέθηκαν μπροστά στην μεγαλύτερη δοκιμασία της ζωής τους. Για άνδρες που φορώντας το τιμημένο πράσινο μπερέ του Καταδρομέα και με σύνθημά τους «Ο τολμών νικά», βρέθηκαν μέσα στην φωτιά του πολέμου. Να μιλήσουμε για εκείνους που μέχρι σήμερα δεν γύρισαν και περιμένουν ακόμα στα Πετρομούθια, στον Άγιο Γεώργιο, στο Τέμπλος, στην αγαπημένη μας Κερύνεια.
Για εκείνους που γύρισαν. Η 33η Μοίρα είναι οι άνθρωποί της. Είναι ο Κατσάνης. Είναι ο Κατούντας. Είναι ο Αντωνίου και ο Χριστοφίδης. Είναι ο Μελιφρονίδης, ο Χατζηκύρου και ο Πουργουρίδης. Είναι οι 65 ηρωικοί πεσόντες και αγνοούμενοι Καταδρομείς της. Είναι οι τραυματίες. Είναι οι επιζώντες που κουβάλησαν μέσα τους το 1974 για όλη τους τη ζωή. Και τέλος είναι και οι οικογένειες όλων που περίμεναν και ακόμη περιμένουν.
Πέρασαν πενήντα δυο χρόνια. Ο χρόνος προχώρησε. Οι άνθρωποι γέρασαν. Κάποιοι από αυτούς έφυγαν από τη ζωή. Όμως ένα πράγμα δεν πρέπει να αλλάξει: η μνήμη. Γιατί η λήθη είναι η δεύτερη απώλεια. Και τους ανθρώπους αυτούς δεν έχουμε δικαίωμα να τους χάσουμε για δεύτερη φορά.
Σήμερα λοιπόν, ας μην πούμε μόνο ένα «δεν ξεχνώ». Ας κάνουμε κάτι περισσότερο. Ας θυμόμαστε τα ονόματά τους. Ας λέμε στα παιδιά μας ποιοι ήταν. Ας μιλούμε για τις μάχες τους. Ας μιλούμε για τη θυσία τους. Ας μιλούμε για το 1974. Γιατί ένας λαός που θυμάται την ιστορία του μπορεί να κοιτάξει το μέλλον χωρίς να φοβάται το παρελθόν. Και όταν κάποτε οι νεότερες γενιές ρωτήσουν «ποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι;», να έχουμε μια απάντηση. Να τους πούμε, ήταν οι Καταδρομείς της 33 ΜΚ. Ήταν παιδιά της Κύπρου και της Ελλάδας. Ήταν οι άνδρες που μπήκαν στην μάχη χωρίς να γνωρίζουν αν θα ξαναδούν το σπίτι τους. Και κάποιοι δεν το είδαν ποτέ.
Σήμερα στεκόμαστε μπροστά στη μνήμη τους. Και ζητούμε να μην ξεχαστούν αυτοί οι άνθρωποι. Ο Κατσάνης. Ο Κατούντας. Και όλοι οι άνδρες της 33ης Μοίρας που έδωσαν τη ζωή τους το 1974. Γιατί όσο τα ονόματά τους ακούγονται, είναι ακόμη μαζί μας. Όσο μιλούμε για αυτούς, δεν έχουν χαθεί. Και όσο τους θυμόμαστε η ιστορία τους δεν τελειώνει. Ας είναι λοιπόν η μνήμη τους αιώνια. Ας είναι η τιμή μας αντάξια της θυσίας τους. Και ας μείνει για πάντα χαραγμένο στη συνείδησή μας.
Δεν ξεχνούμε τους πεσόντες μας.
Δεν ξεχνούμε τους αγνοούμενούς μας.
Δεν ξεχνούμε την Κερύνεια. Θα επιστρέψουμε ξανά στην γενέθλια και πατρώα γη.
Τιμή και Δόξα στην 33 ΜΚ. Αθάνατοι ηρωικοί νεκροί μας».
