Στις 29 Απριλίου 2026 συμπληρώθηκαν 38 χρόνια από την ίδρυση της “Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Λιμενικού Σώματος”.
Η αναφορά στην ιστορία της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Λιμενικού Σώματος (Ε.Α.Α.Λ.Σ.) δεν μπορεί να είναι μια απλή χρονολογική καταγραφή ενός ακόμη σωματείου από τα χιλιάδες που υπάρχουν και λειτουργούν στην χώρα μας. Η Ε.Α.Α.Λ.Σ. αποτελεί ένα θεσμό που γεννήθηκε από την ανάγκη των στελεχών του Λιμενικού Σώματος να προασπίσουν τα δίκαια τους, να δυναμώσουν την φωνή τους με άλλες Ενώσεις, που στην δεκαετία του 80 έκαναν την εμφάνιση τους με την ψήφιση του 1264/82, να ενισχύσουν την συνοχή των «εν αποστρατεία» και «εν ενεργεία» στελεχών, να διαφυλάξουν την ιστορική μνήμη του Σώματος που με πίστη, αφοσίωση και πολλές φορές με αυταπάρνηση υπηρέτησαν.
Η ιστορική διαδρομή της Ένωσης, από τις πρώτες προσπάθειες συγκρότησης μέχρι τον σύγχρονο ρόλο της.
1. Οι Ρίζες και η Αναγκαιότητα Ίδρυσης
Για πολλές δεκαετίες, οι απόστρατοι αξιωματικοί του Λιμενικού Σώματος (Λ.Σ.) δεν διέθεταν έναν αυτόνομο διεκδικητικό φορέα εκπροσώπησης για την προώθηση των αιτημάτων των αποστράτων και την αποτροπή της συνεχούς επιδείνωσης της θέσης των αποστράτων από όλες τις κυβερνήσεις από την μεταπολίτευση μέχρι σήμερα. Ένα φορέα που θα λειτουργεί όπως και οι άλλες ενώσεις των συνταξιούχων της Ελληνικής κοινωνίας. Να συνεργάζεται με αυτές για την αντιμετώπιση ληστρικών επιθέσεων στις συντάξεις τους και τα Ταμεία τους. Μακριά από την λογική ενός σωματείου που στην λειτουργία του να εμφορείται από την στρατιωτική πειθαρχεία και τον τρόπο λειτουργίας του στρατεύματος. Ο Στρατιωτικός Ποινικός Κώδικας (Σ.Π.Κ.) αφορά μόνο στα ενεργεία στελέχη του Λ.Σ. και όχι στους αποστράτους. Ένα φορέα αποστράτων του Λ.Σ. που απελευθερωμένος από τις δεσμεύσεις του Σ.Π.Κ. θα μπορούσε να ενισχύσει και την θέση στην κοινωνία των εν ενεργεία στελεχών.
Μέχρι το έτος 1988 και λόγω της στενής συγγένειας και της οργανικής σύνδεσης του Λ.Σ. με το Πολεμικό Ναυτικό (Π.Ν.), η όποια εκπροσώπηση των αποστράτων γινόταν κυρίως μέσω της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Ναυτικού (Ε.Α.Α.Ν.), οποία αποτελεί Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), που ιδρύθηκε με το Ν.Δ 1171/1972 και η λειτουργία του οποίου εποπτεύεται από το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας (ΥΕΘΑ)!!!.
Παρά το γεγονός ότι η εγγραφή στην Ε.Α.Α.Ν. είναι υποχρεωτική για όλους τους Αξιωματικούς και τους Ανθυπασπιστές του Λ.Σ. καθώς επίσης από τον συνολικό αριθμό των 14.500 μελών της Ε.Α.Α.Ν. το 1/3 αυτών (δηλαδή 4.500 χιλιάδες) αποτελούν απόστρατοι του Λ.Σ., αυτοί δεν εκπροσωπούνται αναλογικά στο Δ.Σ. της Ένωσης ( με ένα (1) μόνο μέλος, από τα 11 συνολικά μέλη του Δ.Σ.).
Επιπρόσθετα, η ιδιαιτερότητα του Λιμενικού Σώματος – ως σώματος με διττό χαρακτήρα (στρατιωτικό και αστυνομικό/διοικητικό) και με ευθύνες που εκτείνονται από την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας έως την προστασία των συνόρων – δημιούργησε εξειδικευμένα προβλήματα. Ζητήματα όπως το ασφαλιστικό, η αναγνώριση της προσφοράς του Σώματος στην εμπορική ναυτιλία και οι ιδιαίτερες συνθήκες συνταξιοδότησης απαιτούσαν μια φωνή που να γνωρίζει σε βάθος το “Λιμενικό γίγνεσθαι”.
- Η Θεσμική Θωράκιση
Το έτος 1988 η ιδέα ίδρυσης ενός σωματείου – ένωσης που να εκπροσωπεί τους απόστρατους του Λ.Σ. είχε πλέον ωριμάσει Έτσι ιδρύθηκε η Ε.Α.Α.Λ.Σ. η οποία λειτουργεί ως Σωματείο- Ένωση σύμφωνα με τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα που διέπουν όλα τα σωματεία «μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα» της χώρας.
Αυτή η νομική της υπόσταση της έδωσε τη δυνατότητα να προβάλει τα αιτήματα των μελών της, να διεκδικεί νέα, να συνομιλεί και να απαιτεί λύσεις απευθείας τόσο με την εκάστοτε πολιτική και στρατιωτική ηγεσία, όσο και με άλλους φορείς άσκησης εξουσίας.
Σήμερα η Ε.Α.Α.Λ.Σ. λειτουργεί πολλαπλασιαστικά και όχι ανταγωνιστικά σε σχέση με τις άλλες Ενώσεις των «εν ενεργεία» και «εν αποστρατεία» ένστολων, συνεργαζόμενη με αυτές και πολλές φορές από την θέση του πρωτοπόρου.
Στο καταστατικό της όπου αναφέρονται οι στόχοι της, πρώτη προτεραιότητα αποτελεί το διεκδικητικό πλαίσιο και η ανάπτυξη κάθε αναγκαίας δραστηριότητας για την προάσπιση και προαγωγή των συμφερόντων των μελών της ως αποστράτων. Προωθητική δύναμη γι’ αυτό αποτελεί η ανάπτυξη αλλά και η διατήρηση των δεσμών μεταξύ των μελών της που σμιλεύτηκαν κατά την μακρόχρονη κοινή πορεία στο Λ.Σ.
Το άνοιγμα στην Ελληνική κοινωνία και φίλους του Λ.Σ., η διαφώτιση της κοινής γνώμης πάνω στα θέματα των αποστράτων και τα προβλήματα του Λιμενικού Σώματος, η συμπόρευση και η συνεργασία με άλλες Ενώσεις Αποστράτων των Ενόπλων Δυνάμεων και Σωμάτων Ασφαλείας, αποτελούν κλειδί για την αποτελεσματική διεκδίκηση των δίκαιων αιτημάτων των αποστράτων.
Από τους σκοπούς του καταστατικού δεν θα μπορούσε να μην αποτελεί στόχο ο ανθρωπισμός και αντικείμενο φροντίδας ο ευρισκόμενος σε αδυναμία απόστρατος και οι συγγενείς του που για διάφορους πραγματικούς ανθρωπιστικούς λόγους χρήζουν ηθικής και υλικής συνδρομής.
Ούτε η αγάπη για την μελέτη και την προβολή της παράδοσης, την ιστορία του Λ.Σ. θα μπορούσε να λείψει από τους σκοπούς του καταστατικού της Ε.Α.Α.Λ.Σ.
Ήδη στα πρώτα χρόνια λειτουργίας της Ε.Α.Α.Λ.Σ. απόστρατοι μέλη της έκαναν φιλότιμες προσπάθειες γράφτηκε και τυπώθηκε ο ένας Τόμος με καταγραφή της ιστορίας του Λ.Σ. Απαιτείται η συνέχεια με καταγραφή της ιστορίας του Λ.Σ. με πιο επιστημονικό τρόπο, όπου τον κύριο λόγο θα έχουν οι ειδικοί ιστορικοί αξιοποιώντας το τεράστιο αρχειακό υλικό του Υπουργείου και του Αρχηγείου Λ.Σ.
- Τα Πρώτα Βήματα..
Τα πρώτα χρόνια χαρακτηρίστηκαν από μια προσπάθεια συσπείρωσης. Οι πρώτες διοικήσεις εργάστηκαν κάτω από δύσκολες συνθήκες, συχνά χωρίς μόνιμη στέγη, βασιζόμενες στον εθελοντισμό και την προσωπική προσφορά στελεχών που έβλεπαν την Ένωση ως προέκταση της υπηρεσίας τους στην πατρίδα.
Για πολύ μεγάλο διάστημα η αριθμητική δύναμη των μελών παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα, η ΕΑΑΛΣ αντιμετώπιζε σοβαρά οικονομικά προβλήματα, που δυσχέραιναν τη λειτουργία της.
Οι απόστρατοι έπρεπε να πειστούν ότι η Ένωση δεν είναι απλώς ένας σύλλογος συνταξιούχων, αλλά ένας μηχανισμός πίεσης και αλληλεγγύης.
Μέσα από το περιοδικό “ΛΙΜΕΝΙΚΑ ΧΡΟΝΙΚΑ”, η Ε.Α.Α.Λ.Σ. δημιούργησε έναν αποτελεσματικό για εκείνη την εποχή δίαυλο επικοινωνίας με τα μέλη της σε όλη την Ελλάδα. Το περιοδικό δεν περιορίστηκε σε συνδικαλιστικά νέα, αλλά έγινε βήμα για τη δημοσίευση ιστορικών αρχείων, φωτογραφιών και μαρτυριών που διαφορετικά θα είχαν χαθεί στη λήθη του χρόνου.
- Η Μάχη για την Οικονομική Αυτονομία
Όπως κάθε οργανισμός, η Ε.Α.Α.Λ.Σ. αντιμετώπισε σοβαρά προβλήματα υποδομών. Για πολλά χρόνια, η Ένωση φιλοξενούνταν σε χώρους που παραχωρούσαν ευεργέτες και φιλότιμοι συνάδελφοι (όπως η οικογένεια Ματαράγκα, που αναφέρεται συχνά στις ιστορικές αναδρομές).
Τη δεκαετία του 2000 με τη συνδρομή του Μετοχικού Ταμείου Ναυτικού (Μ.Τ.Ν.) έλυσε διαδικαστικά τα θέματα της τακτικής είσπραξης των συνδρομών των μελών της. Αυτό επέτρεψε τον σταθερό προγραμματισμό των δαπανών της γεγονός που της έδωσε την δυνατότητα απόκτησης ιδιόκτητων γραφείων το 2006, μια κίνηση-σταθμό που προσέδωσε κύρος και σταθερότητα. Η απόκτηση στέγης σήμαινε ότι η Ένωση μπορούσε πλέον να λειτουργεί ως πραγματικό κέντρο συνάντησης, με βιβλιοθήκη, αρχείο και χώρους εκδηλώσεων.
- Η Ένωση στη Σύγχρονη Εποχή
Η τελευταία δεκαπενταετία ήταν ίσως η πιο προκλητική. Οι μνημονιακές συντριπτικές περικοπές στις συντάξεις των ενστόλων έφεραν την Ε.Α.Α.Λ.Σ. στην πρώτη γραμμή των νομικών και κινηματικών διεκδικήσεων. Η Ένωση συμμετείχε ενεργά σε προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας, διεκδικώντας την αποκατάσταση των μισθολογικών και συνταξιοδοτικών αδικιών.
Η συμβολή της Ένωσης στην ένταξη του Λιμενικού Σώματος στον Ειδικό Κλάδο Οικονομικής Ενίσχυσης Μετοχικού Ταμείου Ναυτικού (ΕΚΟΕΜΝ) ήταν καθοριστική, εξασφαλίζοντας πρόσθετους πόρους για τους απόστρατους.
Σήμερα, η Ε.Α.Α.Λ.Σ. έχει προσαρμοστεί στην ψηφιακή εποχή. Η επικοινωνία με τα μέλη γίνεται πλέον ταχύτατα μέσω διαδικτύου, ενώ η παρουσία στην καθημερινότητα των μελών έχει γίνει ιδιαιτέρως αισθητή τόσο κεντρικά όσο και περιφερειακά.
Τα τελευταία χρόνια η συνεργασία με ομοειδής ενώσεις αποστράτων αλλά και ομοσπονδίες και ενώσεις των εν ενεργεία συναδέλφων παράγει πολλαπλά οφέλη για όλους
Ο αγώνας για την μη κατάργηση των θεσπισμένων επί 70 και πλέον χρόνια ανταποδοτικών εισφορών υπέρ των Μετοχικών Ταμείων (Μ.Τ.), την αποτροπή της ενοποίησης των Μ.Τ. με σκοπό την κάλυψη κακοδιαχείρισης και ελλειμμάτων, την αποτροπή της αποκοπής των Μ.Τ. από τα περιουσιακά τους στοιχεία που τους αποφέρουν έσοδα, τον μη εξοστρακισμό των αποστράτων Λ.Σ. από το Ναυτικά Νοσοκομεία, αποτέλεσαν σημείο αναφοράς όπου η Ε.Α.Α.Λ.Σ. διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο.
Η πολύχρονη εμπειρία των εκάστοτε εκλεγόμενων μελών της διοίκησης της Ε.Α.Α.Λ.Σ. εξασφαλίζουν τακτικές, επίκαιρες και ουσιαστικές παρεμβάσεις για όλα τα ζητήματα που αφορούν στους αποστράτους και όχι μόνο και στο Λιμενικό Σώμα.
Όπου χρειάστηκε και προκειμένου να καταδικαστούν θέσεις αντίθετες με τα συμφέροντα των αποστράτων δεν διστάσαμε να συγκρουστούμε με οποιονδήποτε.
Η σύνδεση με την κοινωνία των πολιτών με δράσεις ανθρωπιστικού και πολιτιστικού ενδιαφέροντος που επιχειρείται συστηματικά τα τελευταία χρόνια έχει συνεισφέρει τα μέγιστα για την περαιτέρω θετική αποδοχή του ρόλου των αποστράτων του Λ.Σ. Στο Δημοτικό Θέατρο του Πειραιά με την ευγενική χορηγία του Δήμου Πειραιά, έχουν συναντηθεί πολλές φορές η Πειραϊκή κοινωνία με γενιές «εν ενεργεία» και αποστράτων στελεχών του Λ.Σ. σε πολιτιστικές δράσεις. Από το καλεντάρι της Ένωσης δεν ελλείπουν οι δωρεές και επισκέψεις σε ιδρύματα περίθαλψης αναξιοπαθούντων συνανθρώπων μας, οι εθελοντικές αιμοδοσίες κ.λ.π. που φανερώνουν ότι στο επίκεντρο των δράσεών της καταλαμβάνει ο άνθρωπος.
Η διοργάνωση συνέδριων – ημερίδων για θέματα επικαιρότητας συνεισφέρει θετικά και δημιουργικά στην ενημέρωση της κοινωνίας και στην εκπόνηση προτάσεων για την εξεύρεση των βέλτιστων λύσεων για ζητήματα ενδιαφέροντος.
Η Ε.Α.Α.Λ.Σ. με την δράση της, την σταθερή της στάση και τις επεξεργασμένες επιστημονικά προτάσεις της μπορεί να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την Πολιτεία για την επίλυση θεμάτων που αφορούν τους απόστρατους.
Η Ε.Α.Α.Λ.Σ. παραμένει και στο μέλλον θα παραμένει σταθερά στο πλευρό των εν ενεργεία συναδέλφων συμπορευόμενη στα δίκαια αιτήματά τους, πρωτοστατώντας στην προώθησή τους εκεί όπου ο Σ.Π.Κ. τους δημιουργεί «δυσκολίες»..
Η ΕΑΑΛΣ όλα αυτά τα χρόνια έχει καθιερωθεί στην συνείδηση της κοινωνίας ότι εκπροσωπεί επάξια τους αποστράτους του Λ.Σ. και είναι σταθερά παρούσα σε κάθε εκδήλωση Δημοσίων Αρχών, καθώς σε εθνικές εορτές και εκδηλώσεις κάθε μορφής.
6. Συμπεράσματα και Προοπτικές
Η ιστορική διαδρομή της Ε.Α.Α.Λ.Σ. χαρακτηρίζεται από:
Συνέπεια: Στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων των μελών της.
Μνήμη: Στη διατήρηση της ιστορίας του Λιμενικού Σώματος.
Ενότητα: Στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ παλαιότερων και νεότερων γενιών αξιωματικών.
Κοιτάζοντας προς το μέλλον, η Ένωση καλείται να αντιμετωπίσει τις νέες προκλήσεις, διατηρώντας πάντα το πνεύμα του “Λιμενικού” που δεν αποστρατεύεται ποτέ στην ψυχή. Η πορεία από τα πρώτα ενοικιαζόμενα δωμάτια μέχρι τα σημερινά ιδιόκτητα γραφεία και την ισχυρή θεσμική φωνή, είναι μια απόδειξη ότι όταν υπάρχει κοινός στόχος και ανιδιοτελής προσφορά, οι στόχοι επιτυγχάνονται.
Δημήτρης Α.Σαϊτάκης
Γενικός Γραμματέας ΕΑΑΛΣ
Επίτιμος Πρόεδρος ΠΕΑΛΣ
